Alt vagina, rahim aðzý ve vajen giriþini ise (ürogenital sinüs ) ciltten içeri doðru bir kývrýmýn oluþturduðu bilinmektedir. Kadýn organlarýnýn doðuþtan olan anomalilerinden en çok görülenleri (Müller ) kanallarýn karýn içinde birleþmemesine baðlý olarak görülen rahim þekil bozukluklarýdýr. Bunlar basit bir çentiklenmeden (septum uteri), tamamen iki ayrý rahim ve tüp oluþumuna kadar gidebilen þekil bozukluklarýdýr. Alt vajinada ise (ciltten içe doðru geliþip üst vaginayla birleþme sýrasýnda) kýzlýk zarýnýn tamamen kapalý olmasý kýsmen daha sýk görülen bir doðuþtan yapýsal bozukluktur.

Normal kadýn genital organlarýnýn þematik görüntüsü

b. Rudimenter veya Hipoplazik (Az geliþmiþ veya Güdük) Uterus:
Kýsmen rahim geliþmiþtir. Genellikle küçük, gebeliðe veya gebeliði taþýmaya izin vermeyen bir rahim vardýr. Tekrarlayan gebeliklerle gebeliði taþýyacak kadar büyümüþ bir rahim oluþabildiði ifade edilse de gebelik ve doðum þansý azdýr.

c. Uterus Unikornus (Yarým rahim):
Rahmi meydana getiren kanallardan (Müllerian ) birisinin geliþmemesi sonucu oluþur. Bir olasýlýkla müller kanallarýndan birisi olmasý gereken yere göç edemez ve buna baðlý yukarýdan aþaðý doðru sadece bir kanaldan oluþan yarým bir uterus meydana gelir. Genellikle kendini düþükler, dýþ gebelik, erken doðumla belli eder. Bazen diðer yarý hiç geliþmez veya daha az geliþmemiþ küçük bir oluþum halinde kalýr. Bazan az geliþmiþ diðer yarý küçük bir kanalla yarým olan kýsma baðlanmýþ olabilir Ve böylece adet kanamasý dýþarý boþalýr. Eðer böyle bir baðlantý yoksa adet kaný içeride birikerek aðrý,kitle bulgularý ile veya endometriosisle karþýmýza çýkabilir. Burada gebelik meydana gelebilir ve bu durum bir dýþ gebelik olduðundan cerrahi giriþim gerektirebilir.

d. Uterus Didelfiz (Çift Uterus):
Ýki müller kanalýnýn birleþememesi nedeniyle iki uterus ve iki tüp meydana gelir. Bu tür yapýsal bozukluklarda döllenme ve gebe kalma sorunlarýndan daha çok düþük ve erken doðumlar meydana gelebilir. “Tavþan rahmi” olarak da tanýmlayanlar vardýr. Çünkü bu tavþanlarda normal rahim yapýsýdýr.

Uterus Didelfiz þematik görüntüsü (Tavþan Rahmi)

f. Uterus Septus:
Ýçeriden çentikli bir rahim vardýr., iki (müller) kanalýnýn birleþmesi sýrasýnda birbirlerine yapýþtýklarý, ortadaki bölümün erimemesi nedeniyle oluþur. Çok ince ve kýsa (inkomplet uterus septus, Veya tüm rahmi içeriden ikiye bölecek kadar kalýn ve uzun (komplet uterus septus) olabilir. Rahim içi boyalý filmlerde kalp þeklinde veya tamamen ikiye bölünmüþ olarak görülebilir. Tedavi edilmezse gebelik kayýp oranlarý %40-80 iken, endoskopik cerrahi sonrasý (histreskopi ile kesilerek) bu oranýn %10’lara düþtüðü bildirilmektedir. Yine de gebelik denenmeden operasyonu önermeyenler de vardýr.

g. Dietilstilbestrol (DES)’e baðlý bozukluklar:
Özellikle 1950-1960’lý yýllarda düþük olmamasý için, bir tür sentetik estrojen olan, dietilstilbestrol (DES), kullanan annelerin kýz çocuklarýnda rahim ve vajende bozukluklar bildirilmiþtir. Anne karnýnda geliþimin baþlangýç haftalarýnda yüksek dozda alýnan östrojene baðlý olarak T þeklinde rahim, rahim içi boþluðunda düzensizlikler, rahim aðzý ve vajende yapýsal bozukluklar gözlenebilir. Bu hastalarda günü dolmadan doðumlar sýk görülebilir. Rahim aðzý yetmezliði daha sýktýr. Rahim aðzý yetmezliði olanlarda gebelik sýrasýnda rahim aðzýna dikiþ atýlarak gebelik süresi uzatýlabilir. Bu kýz çocuklarýnýn ileriki hayatlarýnda vajende bazý kanser türlerinin de geliþtiði bildirilmiþtir.

h. Vajen ve himen’e (kýzlýk zarýna) ait yapýsal bozukluklar
1.Kongenital Vagina Yokluðu:
Doðuþtan vaginasý olmayan kadýnlarýn çoðunlukla uteruslarý da yoktur. Bu þeklide yapý bozukluðu olan hastalar genelikle hekime adet kanamalarýnýn görülmemesi üzerine geç olarak baþvururlar. Uterus ve vagina yapýsal bozukluklarý idrar yollarý anomalileri ile birlikte görülebilirler.
Vajen yokluðu ile karýþtýrýlabilen vajen giriþindeki büyük ve küçük dudaklarýn yapýþýk olmasý bir cinsel organ anomalisi olabileceði gibi iltihabi hastalýklara da baðlý olabilir. Yakýnmaya neden olmuyorsa evlenme çaðýna kadar kýz çocuðunda psikolojik sýkýntýlara neden olmamak ve ilgisini gereksizce cinsel organlarýna çekmemek amacýyla operasyon ertelenebilir.
Tranvers vaginal bölme , çift veya bölmeli vagina gibi deðiþik vaginal anomaliler daha az olmakla birlikte görülebilirler. Taný genelikle jinekolojik muayene ile konulur. Eðer cinsel iliþkide zorluk, adet kanamasýnýn dýþarý akmasýna engel olursa hemen tedavi edilmelidirler. Tedavi cerrahi olarak vaginal bölmenin kesilmesi þeklindedir.
2.Imperforate Hymen (Deliksiz Kýzlýk Zarý ):
Embriyoda cinsel organlar (vajina ) üzerindeki deride oluþan cep þeklindeki oluþumun (ürogenital sinustan) baþladýðý yerde bir açýklýk olmazsa deliksiz hymen ortaya çýkar. Genelikle deliksiz hymen adet kanamalarýnýn baþlamasýndan sonra adet kanýnýn dýþarýya akamamasý sonucu ortaya çýkan belirtilerle kendini gösterir. Karýnda þiþlik ve aðrý en sýk görülen yakýnmalardýr. Tedavide, kýzlýk zarý (hymen) haç þeklinde kesilir ve/veya üçgen bir zar dokusu çýkartýlýp tekrar kapanmamasý için kenarlar dýþarý doðru çevrilip dikilir. Özellikle bizim ülkemizde, yapýlan bu iþlemden sonra, yazýlý bir rapor ile kýzlýk zarýnýn ameliyat sýrasýnda kesildiði bildirilmelidir.

Taný

Hymen'in (Kýzlýk zarý) normal hali A ve farklý yapýsal bozukluklarý

Tedavi
Þekil bozukluklarý herhangi bir yakýnmaya neden olursa tedavi edilirler. Bunlar genellikle cinsel birleþme güçlükleri, kýsýrlýk, gebelik ve bebek kayýplarýdýr. Bu amaçla önceleri klasik ameliyat teknikleri kullanýlýrken özellikle rahmin yapýsal bozukluklarý bugün laparoskopi ve histeroskopi gibi endoskopik yöntemlerle kolay ve baþarýlý bir þekilde tedavi edilmektedir.