• Sperm sayýsýný ve kalitesini etkileyen sperm yapým bozukluklarý ve anatomik týkanýklýklar
• Baðýþýklýk sistemi ile ilgili (immünolojik) sorunlar
• Testislerin hormonal uyarýya sperm üretimi ile cevap verememesi

•  Düzensiz adet kanamalarý gözlenmesi ya da adet kanamalarýnýn olmamasý,
•  Vücutta aþýrý kýllanma, erkek hormonlarýnýn yüksek olmasý nedeniyle akne (sivilce) geliþmesi,
•  Aþýrý þiþmanlýk (% 40 - 50), diabet geliþmesine yol açabilecek kadar yüksek insülin seviyeleri
•  Ultrasonografide yumurtalýklarýn çok büyük olmasý ve içinde inci tanesi gibi dizilmiþ küçük kistlerin olmasýnýn görüntülenmesidir.

PKOS'lu kadýnlar genellikle infertilite kliniklerine danýþmak amacýyla giderler. Doðurganlýðý saðlamak amacýyla yapýlan tedaviler öncelikle adetlerin düzene sokulmasýný hedeflenir.Bu amaçla çeþitli ilaçlar kullanýlýr (klomifen sitrat, bromokriptin, gonadotropinler) ve kilo verilmesi þiddetle önerilir. Çoðu vakalarda sikluslar düzelerek yumurtlama baþlar ve bu tedaviler ile düzene girer.

6. Kadýnda tüplerinin hasar görmesinin nedeni nedir ?
IVF ilk baþlangýcýnda (fallop) tüpleri kapalý olan kadýnlarýn tedavisini hedeflemiþti. Daha sonralarý IVF uygulama alanlarý geniþledi ve nedeni açýklanamayan infertilite ve erkek infertilitesi gibi sorunlarýn tedavisinde de kullanýlmaya baþlandý. Þu anda tubal hasar yine IVF uygulanmasý için en önemli gerekçelerden biridir. Bunun en önemli nedeni geçirilmiþ olan (karýn içerisi) enfeksiyonlardýr. Tüpler genellikle cinsel iliþki yoluyla bulaþan hastalýklar (örneðin klamidia,mycoplazma veya gonore-belsoðukluðu-) sonucu hasar görmektedir.Ancak apandisit, karýn zarýnýn –özellikle kasýkta ,PID- iltihabi hastalýklarý da tüpleri zedeleyebilir. Ayrýca karýn içerisinde yapýlan cerrahi operasyonlar (jinekolojik ameliyatlar, sezaryen, vs), Crohn hastalýðý gibi iç hastalýklarý sayýlabilir. Bu sorunlardan etkilenen hastalar infertilite ve/veya dýþ gebelik riski ile karþýlaþabilirler.

7. Kistik fibrozis ve erkek infertilitesi nedir ?
Kistik fibrozis denilen ve erkek üreme sistemini etkileyebilen bir doðumsal hastalýk infertiliteye neden olabilir. Vasa deferens denilen testisleri epididim ve boþalma kanallarý ile birleþtiren kanal doðumsal olarak yoktur. Bu nedenle spermler penise geçemez. Bu vakalarda testiküler sperm aspirasyonu (TESA) yöntemi kullanýlarak hekimler IVF veya ICSI iþleminde kullanmak üzere yeterli miktarda sperm elde edebilirler. Elde edilebilen sperm sayýsý aþýlama (yapay dölleme) tedavisinde kulanmak için çok azdýr. Kistik fibrozis, genetik olarak geçen bir bozukluktur ve hastalýðýn ortaya çýkabilmesi için hem anne hem de babanýn bu geni taþýmasý gerekir. Eðer anne ve baba bu geni kýsmen taþýyorsa çocuklarýnda bu hastalýðýn ortaya çýkmasý ihtimali % 50 dir.

8. Endometriozis nedir ?
Endometriozis, rahimin içerisini kaplayan endometrium tabakasý denilen dokunun vücutta rahim dýþýnda baþka bir yerde bulunmasý durumudur. Prostat kanseri nedeniyle kadýnlýk hormonu alan erkeklerde de endometriozis görüldüðü bildirilmiþtir. Genellikle alt karýn bölgesi içerisine yerleþir ancak nadiren baþka bölgelerde de görülebilir baðýrsak, tükürük ve gözyaþý bezleri vb). Endometriozis jinekologlarýn en sýk karþýlaþtýklarý sorunlardan biridir. Bir çok teoriye raðmen bu hastalýk, üreme týbbýnýn en karmaþýk ve en az bilinen hastalýðýdýr. Hastalýk yalnýzca insanlarda görülebildiði için deneysel bilgiler elde edebilmek ve hastalýðýn kýsýrlýk ile iliþkisini ortaya koyabilmek çok zor olmaktadýr. Endometriozis patolojik bir durum veya bir hastalýk olarak görülmekle birlikte bazan hiç bir rahatsýzlýða neden olmadan rastlantýsal olarak taný konabilir. Bazen altta yatan baþka bir hastalýðýn dýþa vurumu da olabilir. Örneðin adet kanamasýnýn tüplerden karýn içerisine geri kaçýþýna yol açabilecek, tüp hareketlerini etkileyebilen kimyasal ya da fiziksel bir olay (doðuþtan yapýsal bozukluk veya týkanýklýklar) endometriozise yol açabilir. Ayný þekilde, endometriozis infertilitenin nedeni deðil sonucu olarak ortaya çýkabilir. Bu sorunun daha net olarak ortaya çýkarýlabilmesi için daha fazla çalýþmalar yapýlmasý gerekmektedir. Endometriozisde rahim dýþýnda bir yere yerleþmiþ olan rahim içi dokusu (endometrium) hormonlarýn etkisiyle her ay rahim içindeki deðiþikliklerin aynýsýný gösterip gebelik olmadýðý zaman adet kanamasý ile eþ zamanlý olarak bulunduðu yerde kanamaya neden olur. En sýk rahimin hemen etrafýndaki karýn zarý ve yumurtalýklarda görüldüðünden, kanama sonucu burada tüpler ve yumurtalýkta kimyasal ve fiziksel hasarlara neden olarak gebeliði engeller.

9. Laparoskopide ne yapýlýr ?
Laparoskop, göbek deliðinin altýndan açýlan küçük bir delikten içeri sokularak karýn içerisini görmeye yarayan bir cihazdýr. Bu yöntemle karýn içerisinde infertiliteye yol açan bir olay var mý ? araþtýrmasý yapýlabilir. Rahim aðzýndan verilen metilen mavisi denilen mavi sývýnýn yumurtalýk yollardan ne kadar geçtiði gözlenir, infertiliteye yol açan endometriosis tablusu var mý? Varsa koter yada laser ile yakýlmasý saðlanýr.Bunun dýþýnda kýsýrlýða neden olabilecek herhangi bir yapýþýklýk, kist vs gibi bir olay gözlenir ise ilave olarak açýlan minik deliklerden karýn içerisine sokulacak elektrokoter, lazer gibi aletler ile bu durum tedavi edilebilir.

10. Reprodüktif Endokrinoloji-üreme endokrinolojisi- ne demektir ?
Reprodüktif endokrinoloji -üreme endokrinolojisi - týbbýn infertilite, kadýn üreme hormonlarý, kadýn üreme cerrahisi gibi olaylarý ile ilgilenen bir üst ihtisas alanýdýr. Reprodüktif endokrinologlar bu uzmanlýðý almadan önce Kadýn Hastalýklarý ve Doðum alanýnda uzmanlaþýrlar.

11. Tekrarlayan düþüklere yol açan nedenler nedir ?
Tekrarlayan düþükler kadýnlarýn % 1 ini etkileyen bir durumdur. Bu kadýnlarda % 15 oranýnda gebelik kayýplarýna yol açabilir. Eðer bir kadýnýn ilk gebeliði düþük ile sonlanmýþ ise bunun ikinci gebelikte tekrarlanmasý ihtimali hafifçe artarak % 18 e çýkar. Ancak iki kez düþükle karþýlaþan bir kadýnda bu risk sonraki gebelikleri için % 25 -30 a kadar çýkar. Bu nedenle hekimler eðer bir kadýn iki kez düþük yapmýþ ise bir infertilite uzmanýna baþvurulmasýný önermektedirler. Gebeliðin ilk 3 ayýnda oluþan düþüklerin % 50 sinde majör bir kromozomal anomali söz konusudur. Bu oran ikinci üç aylýk dönemde % 30 a, son 3 aylýk dönemde % 5’e düþer. Tekrarlayan düþüklere yol açmasý olasý diðer nedenler arasýnda baðýþýklýk sistemi ile ilgili sorunlar, hormonal dengesizlik, rahimin anatomik yapýsýndaki bozukluklar ve pelvik enfeksiyonlar sayýlabilir. Çalýþmalar ayrýca alkol, sigara ve aþýrý kafein tüketiminin de tekrarlayan düþüklere yol açabileceðini göstermiþtir. Bir kadýn tekrarlayan düþükler nedeniyle hekime baþvurduðunda, hekim öncelikle nedeni ortaya çýkarmaya çalýþacaktýr. Tedavi bu bulguya göre düzenlenilecektir. Örneðin, eðer bir kadýnýn rahiminde myom denilen selim tabiatta bir ur var ise bunlarýn cerrahi olarak çýkartýlmasý gerekir. Benzer þekilde rahimin içerisinde bir anormallik var ise bu da cerrahi olarak düzeltilebilir. Eðer kan testleri "Luteal faz yetmezliði" denilen bir duruma iþaret ediyor ise (vücudun erken dönemlerinde gebeliði sürdürebilmesi için gereken progesteron hormonunu yeterince üretilememesi) vajinal yolla uygulanýlan progesteron tedavisi yapýlabilir. Eðer üreaplazma isimli bir mikrop var ise buna karþý antibiotik tedavisi yapýlabilir. Ýmmünolojik bir neden söz konusu ise gebeliðin erken döneminde aspirin tedavisi yararlý olabilir. Yan etkileri nedeniyle pek tercih edilmese de bazý hekimler "heparin" tedavisi yaparak vücudun fetusa karþý bir reaksiyon vermesini zayýflatabilir.

12. 40 yaþýndan sonra infertilite ?
Genellikle fertilitenin yaþla birlikte azalacaðý kabul edilmektedir. 20’li, 30’lu yaþlardaki kadýnlarýn doðal þartlarda % 25-30 oranýnda gebe kalma þanslarý varken bu oran 40'lý yaþlarýn baþlarýnda % 5'e düþer. IVF tedavisinde baþarý þansýný en yüksek oranda etkileyen faktör yaþtýr. Araþtýrmalar ilerleyen yaþla birlikte kadýnlardaki yumurtalarýn kalitelerinin bozulduðunu göstermiþtir. 40’lý (ve daha yukarý) yaþlardaki kadýnlarýn yumurtalarýnýn kalitesini düzeltebilme olanaðý olmasa da IVF sonucunu etkileyebilecek bazý teknikler kullanarak bu kadýnlar da gebe kalabilirler. Örneðin yumurtlamayý uyarmak için kullanýlan ilaçlarýn dozunu arttýrarak daha fazla yumurta elde edilebilir ve bir çok yumurta arasýndan en iyisi seçilerek gebelik þansý arttýrýlabilir. Ýleri yaþlardaki kadýnlarda bu tür iþlemlerle baþarý saðlanamaz ise yüksek baþarýlý bir yöntem de bir yakýnýndan ya da baþka bir kadýndan baðýþlanan yumurtanýn kullanýlmasýdýr. Kadýnýn doðurganlýk düzeyini kontrol edebilmek için adetinin 3. Günü bir kan testi yapýlarak FSH (yumurtlamayý uyarýcý hormon) ve E2 (östradiol) hormonlarýnýn miktarlarýna bakýlabilir. Bu testin sonucunda kadýnýn yumurtalýklarýnýn kapasitesi hakkýnda bilgi sahibi olunur. Kadýnda FSH hormonunun miktarý arttýkça yumurtalýklarýnda gebelik saðlayabilecek bir yumurta bulunmasý olasýlýðý azalýr. Kadýn yaþlandýkça FSH seviyeleri yükselir. Ancak genç yaþta olup FSH seviyeleri yüksek olan kadýnlarda da yumurta kalitesinin düþük olduðu bilinmektedir.

13. Kýsýrlýk tedavisi ne kadar baþarýlýdýr ?
Tedavi þansýndan bahsederken normal, doðurgan bir çiftin bir siklusta gebe kalma ihtimalinin % 25 civarýnda olduðu gerçeði akýldan çýkartýlmamalýdýr. Normal doðurgan çiftlerin % 10'u 1 yýllýk, %'5 i de 2 yýllýk süre içerisinde gebe kalamazlar. Bu normal doðurganlýk oranlarýyla karþýlaþtýrýldýklarýnda, etkili bir tedavi dönemi sonunda bu tedaviler % 25'e kadar ulaþabilen baþarý þanslarýna ulaþabilirler ve tekrarlanan tedavi dönemleri sonucunda bu baþarý þansý önemli ölçüde arttýrýlabilir. Hormonal dengesizliði düzeltmek amacýyla yapýlan basit bir yumurtlamayý uyarýcý tedavi ile bu rahatsýzlýktan þikayetçi kadýnlarýn % 80 kadarý bir kaç tedavi dönemi sonucunda gebe kalabilirler.

14. Ýnfertilite tedavisinin baþarýsýný etkileyebilecek özel faktörler var mýdýr ?
Her tür infertilite tedavisinde baþarý þanslarýný konuþurken göz önüne alýnmasý gereken bazý önemli faktörler vardýr. Kadýnýn yaþý, infertilitenin süresi gibi faktörler baþarý þansýný etkileyebilir. Kadýnda yaþ ilerledikçe, özellikle 35 yaþýndan sonra doðurganlýk azalýr. Kadýnýn yanýnda erkekte de bir sorun var ise (örneðin düþük sperm kalitesi) bu, baþarýyý olumsuz yönde etkileyebilir. En önemli þey olmuyorsa en kýsa zamanda her türlü faktörü ekarte etmeye çalýþarak beklemeksýzýn ÝVF kadar gidilmelidir.

15. Tedavinin kadýnda yol açabileceði her hangi bir zarar söz konusu mudur ?
Hedeflenen yararlarýnýn yanýnda, infertilite tedavilerinin nadir de olsa gözlenebilen yan etkileri vardýr. Yumurtlamanýn uyarýlmasý tedavisi sýrasýnda hasta baþarýlý bir tedavi için çok yakýndan takip edilmelidir. Tedaviyi takip etmek için kullanýlan yöntemler olan ultrasonografi ve hormonal takip, hekimin, tedavi sýrasýnda ortaya çýkabilecek yumurtalýklarýn aþýrý uyarýlmasý sendromunu (Ovaryen hiperstimülasyon sendromu-OHSS) önleyebilmesi ve çoðul gebeliklerin önlenilmesi için önemli yararlar saðlar. Günümüzde tedavi protokollarýnýn hedefi yalnýzca gebe kalmayý saðlamak deðil çoðul gebelikleri ve OHSS yi önlemek olarak planlanmýþtýr.

16. Ovaryen Hiperstimülasyon Sendromu (OHSS) nedir ?
Yumurtalýklarýn aþýrý uyarýlmasý sendromu (Ovaryen hiperstimülasyon sendromu-OHSS), yumurtlamayý uyarýcý ilaçlarla yapýlan tedaviler sýrasýnda ortaya çýkabilecek bir yan etkidir. Bu sendromun belirtileri arasýnda yumurtalýklarýn aþýrý büyümesi, karýn içerisinde sývý birikmesi ve sindirim sistemi ile ilgili sorunlarýn ortaya çýkmasý (bulantý, kusma, ishal) sayýlabilir. Ancak ciddi OHSS çok nadirdir ve % 1-2 oranýnda görülür. Hastahaneye yatma gereði ve operasyona kadar gidebilen tablolar geliþebilir.

17. Tedaviyle çoðul gebeliklerin görülme oraný artar mý?
Ýnfertilite tedavisi altýndaki çiftlerde çoðul gebelikler normal topluma göre daha yüksek oranda gözlenmektedir. Çoðu ikiz olmak üzere vakalarýn yaklaþýk % 20 sinde çoðul gebelik geliþir. Hastanýn verdiði cevaba göre tedaviyi düzenleyen yeni tedavi rejimleri bu sorunu ortadan kaldýrmayý da hedeflemektedir. Günümüzde bir çok merkez bu sorunu en aza indirgeyebilmek için en çok 3 embryoyu rahime yerleþtirmeyi tercih etmektedir.Hatta son yýllarda bazý ülkelerde (Belçika ) üremeye yardýmcý teknolojilerle her uygulamada tek embrio ve tek bebek kuralý konmaya çalýþýlmaktadýr.

18. Diðer günlük uygulamalara ait yan etkiler nelerdir?
Kalçadan enjeksiyon yoluyla uygulanan bazý gonadotropin preparatlarýyla enjeksiyon yerinde kýzarma, þiþlik, morarma, aðrý ve hassasiyet ortaya çýkabilir. Rekombinant DNA teknolojisi ile üretilen gonadotropinlerle veya ileri derecede saflaþtýrýlmýþ gonadotropin preparatlarýyla bu sorun büyük ölçüde önlenir, çünkü bu ilaçlar aþý yapar gibi cilt altýna, hatta hasta tarafýndan kendine kendine veya eþinin yardýmýyla evde yapýlabilir.

19. Yumurtlama ilaçlarý yumurtalýk (over) kanseri riskini arttýrýr mý ?
Over kanseri göreceli nadir bir hastalýktýr. Genç bir kadýnýn yaþamý boyunca bu hastalýða yakalanma riski % 1.5 cývarýndadýr. Genetik eðilim ve beslenme alýþkanlýklarýnýn over kanseri üzerinde etkisinin olduðu bilinmektedir. Son yýllarda yapýlmýþ olan bazý bilimsel çalýþmalar, kýsýrlýk tedavisinde kullanýlan bazý ilaçlarýn yavaþ seyreden bazý over kanserlerinin geliþmesini artýrdýðýný gösterse de tersini söyleyen araþtýrmacýlar da vardýr. Ancak gebe kalamayan kadýnlarda zaten yumurtalýk kanseri daha sýk görülmektedir. Her gebeliðin kadýnda over kanseri ihtimalini azalttýðý bulunmuþtur (Birinci gebelik sonrasýnda örneðin bu risk % 25 oranýnda azalmaktadýr). Yapýlan hiç bir epidemiolojik çalýþmada yumurtlamayý uyarýcý ilaçlar ile yumurtalýk kanseri arasýnda direk ve mutlak bir iliþki gösterilmemiþtir. Bu konuda yapýlan çok geniþ bir çalýþmada bu tür ilaçlar ile 1964 - 1974 yýllarý arasýnda tedavi edilen 2600 kadýn ortalama 12 yýl takip edilmiþler ve yumurtlamayý uyarýcý ilaçlar ile over kanseri arasýnda bir iliþki gösterilmemiþtir. Yine de yumurtlama ilaçlarý rastgele, sýnýrsýz ve kontrolsuz kullanýlmamalýdýrlar.

20. Ýnfertilite tedavisi sonrasý doðan bebeklerin saðlýðý ile ilgili riskler var mýdýr ?
Yumurtlamayý uyarýcý ilaçlar ve tüp bebek uygulamalarý ile elde edilen gebelikler sonrasý doðan çocuklarda doðumsal sakatlýklar ve kromozom bozukluklarý görülme sýklýðý, kendiliðinden oluþmuþ gebelikler sonucu doðan çocuklardaki oranlarla benzer bulunmuþtur.

21. Tedavi sýrasýnda çiftlere psikolojik destek gerekir mi ?
Hekimler infertil çiftin doðurganlýk sorununa en uygun çözümü saðlayacak tedaviyi bulmaya çabalarlar. Ancak tedavinin baþlamasýndan önce hastalarýn tedavinin tüm yönlerini, sýkýntýlarýný bilmeleri gerekir. Týbbi yardýmýn yanýnda hastalarýn bilgi ve psikolojik desteðe de ihtiyaçlarý vardýr. Psikolojik açýdan deðerlendirildiðinde, kýsýrlýk baþa çýkýlmasý zor bir sorundur. Tedavi sýrasýnda ve gebelik elde edilmeden önceki dönemde infertil çiftlerde abartýlmýþ bir þekilde umutsuzluk, heyecan ve kontrol kaybý gözlenebilir. Çiftin hem fiziksel hem de ruhsal olarak tedavisi gerekir. Bu nedenle çiftin tedavisi sýrasýnda tedavi merkezinin doktor, hemþire ve tüm çalýþanlarý onlara yardýmcý olmalýdýr. Bir psikoloðun yardýmý, diðer çiftlerle konuþma, hasta destek guruplarý gibi hastane dýþýndaki ortamlar çifte çok yardýmcý olabilir.

22. Zamanlanmýþ cinsel iliþki ne demektir ?
Gebe kalabilme þansýný spontan olarak arttýrabilmek için cinsel iliþkinin zamanlanarak yapýlmasý önerilir. Bunun anlamý, yumurtlamanýn olduðu günlerde cinsel iliþkiye girilmesidir ki bu dönem kadýnýn gebe kalabilmesi için en uygun dönemdir. Yumurtlamanýn yaklaþýk zamanýnýn belirlenebilmesi için bir kaç adet döneminde sürdürülen bazý takipler yapýlabilir.
Kadýn adetinin ilk gününden itibaren, sabah yataktan kalkmadan önce vücut ýsýsýný ölçerek kaydeder. Bu bir sonraki adet döneminin ilk gününe kadar sürdürülür. Vücut ýsýsý yumurtlamadan sonra 0.5 derece C kadar artar. Bu genellikle adet döneminin 14. Günleri civarýna rastlar ve eðer gebelik olmaz ise ýsý tekrar aþaðýya düþer, gebelik olursa da yüksek kalýr. Yumurtlamanýn tesbiti için bazý basit idrar veya tükürük testleri de yapýlabilir. Düzenli olarak adet gören kadýnlarda bile yumurtlama gününde ufak oynamalar olabilir. Eðer þartlar uygunsa, sperm kadýn vücudu içerisinde bir kaç gün yaþayabilir. Aþýrý cinsel aktivite sperm kalitesinde azalmaya yol açabilir. Bu nedenle en ideali, beklenilen yumurtlama gününden 3-4 gün önce baþlayýp, yumurtlamadan sonraki 2-3 güne kadar gün aþýrý cinsel iliþkide bulunmak ile gebelik þansý önemli ölçüde arttýrýlabilir. Eðer yumurtlamayý testler ile takip ediyorsanýz, testin pozitif sonuç verdiði gün cinsel iliþkide bulunmak en uygunudur.

23. “Embiriyo redüksiyonu” (embiriyo sayýsýný azaltma) ne demektir ?
Yardýmla üreme teknolojilerinde (ART) çoðul gebelikler çok sýk görülür. Özellikle yumurtlamanýn uyarýlmasý ve aþýlama tedavilerinde bu sýk rastlanan bir durumdur. Ciddi sorunlara yol açabilecek erken doðumlarý, çoðul gebeliðin anne ve bebeklerde yaratabileceði ciddi sorunlarý engelleyebilmek için embryo redüksiyonu iþlemi yapýlabilir. Bu iþlem ile rahim içerisindeki embryolarýn bir kýsmý öldürülerek, sayý azaltýlýr. Böylece kalan bebeklerin yaþama þansý arttýrýlmaya çalýþýlýr. Tabii ki bu hasta ve hekim açýsýndan kolayca verilebilecek bir karar deðildir. Hastaya çoðul gebeliklerin (özellikle üçüz veya daha fazla) nasýl riskler taþýdýðý çok iyi anlatýlmalýdýr.

24. Ýnfertilite (Kýsýrlýk, Reprodüktif) Cerrahisi ne demektir ?
Reprodüktif (üreme) cerrahi, normal üreme forksiyonunu engelleyen anatomik sorunlarý düzeltmeye yönelik olarak yapýlan cerrahi iþlemlerdir. Ýleri üreme cerrahisi teknikleri, müdahalenin çok kýsa sürede, hastanede yatmaya gerek kalmaksýzýn yapýlabilmesini saðlayacak kadar geliþmiþtir. Reprodüktif cerrahlar kadýnda tubal týkanýklýk, endometriozis, rahimdeki myomlar, karýn içerisindeki yapýþýklýklarýn giderilmesi, erkekte varikosel kanal týkanýklýðý ve diðer bir çok sorunu cerrahi olarak düzeltebilirler. Kadýnda bu amaçla daha çok endoskopik (laparoskopi, histeroskopi) cerrahi kullanýlmaktadýr.

25. Sun'i dölleme (AÞILAMA) her infertil çift için uygun bir tedavi midir ?
Hayýr. Sun'i dölleme (aþýlama, intrauterin inseminasyon - IUI) iþleminde spermler doðrudan rahimin içerisine yerleþtirilir. Bu yöntem ancak bazý infertilite tiplerinin tedavisi için kullanýlabilir. Bunlar
   · Servikal Faktör : Bu durumda spermlerin yapýlan cinsel iliþki sonrasý testinde (post koital test) rahim aðzýný geçemediði, rahim aðzýndaki salgý içerisinde öldükleri görülür.
   · Ýdiopatik Subfertilite : Gebe kalamamaya yol açan hiç bir neden bulunamamasý durumu
   · Erkek subfertilitesi : Sperm kalitesi düþüktür.
   · Sperm antikorlarý: Kadýnýn baðýþýklýk sistemi erkeðin spermlerini öldürücü etki yapmaktadýr
   · Sperm kalitesinde azalma ve vajene boþalamama : Bazý erkeklerde (özellikle diabet - þeker - hastalarýnda) retrograd ejakülasyon yani vajene deðil mesaneye boþalma þeklinde bir boþalma olabilir ya da omurilik zedelenmesi olan vakalarda bu sorunla karþýlaþýlabilir.
Aþýlama tedavisi spontan adet dönemlerinde veya yumurtalýklarýn hormonal ilaçlar (klomifen sitrat, gonadotropinler) ile uyarýldýklarý sikluslarda yapýlabilir.

26. IVF 'in baþarý þansý nedir ?
Son 10 yýl içerisinde IVF in baþarý þansý önemli ölçüde artmýþtýr. Doðum oranlarý merkezlerin bu konudaki deneyimine baðlý olarak deðiþebilir ancak ülkemizdeki bir çok merkezde tek bir tedavi dönemi sonucunda týpký Batý Avrupa ve Kuzey Amerika'da olduðu gibi % 25 veya daha üstü gebelik oranlarýna ulaþýldýðý bildirilmektedir. Bir çok veri bir arada deðerlendirildiðinde, 40 yaþýn altýnda, erkekte bir sorun bulunmayan kadýnlarýn 4 tedavi dönemi sonunda hemen hemen tümüne yakýnýnýn gebe kalmasý beklenebilir. Ancak burada merkezler arasý farklýlýklar söz konusu olabilir. Bu farklýlýk yalnýzca merkezin deneyiminden deðil merkezde tedavi edilen hastalarýn özelliklerinden de kaynaklanabilir. Örneðin ileri yaþtaki kadýn hasta oraný yüksek, ilave erkek faktörü bulunan vakalarýn çoðunlukla tedavi edildiði bir merkezin sonuçlarýyla erkek faktörü olmayan 35 yaþ altýndaki kadýnlarýn çoðunlukla tedavi edildiði bir merkezin sonuçlarýnýn ayný olmasý beklenemez. Baþarý þansýndan bahsederken genel bir orana bakmak pek doðru deðildir. Böyle bir soru sorulacaksa soru "Bizim gibi bir çiftin çocuk sahibi olma þansý nedir?" olmalýdýr.

27. Bir IVF / ICSI tedavisi ne kadar sürer ?
Bir IVF/ÝCSÝ tedavisi dönemi 6 - 8 hafta kadar sürebilir. Öncelikle kadýnýn normal adet siklusu enjeksiyon ya da nazal sprey tipinde bazý özel hormonlar ile baský altýna alýnýr. Bu dönem bir kaç günden bir kaç haftaya kadar sürebilir. Ultrasonografik muayene ve kan testleri ile yumurtalýklarýn aktivitesinin baskýlandýðý görüldüðünde yumurtalýklar kalçadan ya da cilt altýna yapýlan hormon enjeksiyonlarýyla uyarýlmaya baþlanýr. Yumurtalýklarýn vereceði cevaba göre deðiþmekle birlikte bu dönem yaklaþýk 12 gün sürer. Uyarýnýn tamamlanýlmasýndan 2 gün sonra yumurtalarýn toplanmasý iþlemine geçilir. Artýk laboratuarda gerçek IVF ya da ÝCSÝ iþleminin yapýlmasýna sýra gelmiþtir. Döllenme olduðunda yani iki ila 5 gün sonra embryolar rahim içerisine transfer edilirler. Bundan sonra rahimi destekleyici bazý ilaçlar verilebilir. Yaklaþýk 12gün sonra tedavinin baþarýlý olup olmadýðýný gözleyebilmek için de kanda bir gebelik testi yapýlýr.

28. Yumurta baðýþý nedir?
Kadýnýn yumurtalýklarýnýn olmadýðý, çalýþmadýðý ya da yumurtalarýnýn doðacak çocukta mutlak olarak kalýtsal bir hastalýða yol açacaðý bilinen bir genetik sorun taþýdýðý bazý durumlarda yumurta baðýþý yoluyla gebelik denenebilir. Baþka bir kadýna ait (bir akraba, arkadaþ, bilinmeyen bir verici, tedavisi sýrasýnda gebe kalmýþ ve fazla yumurtasý bulunan baþka bir infertil kadýn) yumurtalar uyarma tedavisi ile alýnarak döllenir ve alýcý kadýna transfer edilir. Bu uygulama ülkemizde yasal deðildir ve uygulanmamaktadýr.

29. Kriyoprezervasyon (dondurarak saklama ) nedir ?
Kriyoprezervasyon, dondurarak saklamak demektir. En çok bilinen spermin dondurularak saklanmasýdýr. Özellikle yumurtalýk kanseri olan erkeklerde kanser tedavisinden önce spermler alýnarak dondurulur ve saklanýr.. Erkeðin sperminin olmadýðý ya da çok kötü olduðu durumlarda gebelik elde edebilmek için bazý ülkelerde tedavilerde kullanýlmaktadýr.
Bu iþlem IVF ve ICSI sonrasýnda transfer edilmeyen ve fazla olan embiriyolara da uygulanabilir. Eðer embiriyo transferi sonrasýnda elimizde fazla miktarda embiriyo kalmýþ ise bunlar dondurulur ve eðer gebe kalýnamaz ise daha sonraki adet dönemlerinde kadýna uyarma tedavisine gerek kalmadan transfer edilebilir. Bu yöntem hem tedavinin baþarý þansýný arttýrýr hem de tedavi maliyetinde önemli bir azalma saðlar. Þu anda yumurtalarýn dondurularak saklanmasý baþarýlý bir iþlem deðildir, ancak embiriyolar dondurularak saklanabilir. Ancak yakýn zaman önce A.B.D. de bir Türk doktoru olan Kutluk Oktay ve arkadaþlarý yaptýklarý çalýþmalarda yumurtalýk dokusunu dondurarak saklayýp baþarýlý bir þekilde daha sonra tekrar bunu bir kadýna nakletmeyi gerçekleþtirmiþtir. Bu yönde geleceðe yönelik bir çok çalýþma sürdürülmektedir.

30. TESE veya MESA nedir ?
TESE : Testiküler sperm ekstraksiyonu (eldesi) - Testisten operasyon ile sperm elde etme,
MESA: Mikrocerrahi yöntemle testisin epididim bölgesinden spermin alýnmasýdýr.
TESE ve MESA semenlerinde hiç sperm bulunmayan veya kanal týkanýklýðý nedeniyle spermlerini dýþarýya veremeyen erkelerden sperm elde etmek için geliþtirilmiþ tekniklerdir. Bu týkanýklýðýn nedeni doðumsal yada geçirilmiþ bir enfeksiyon olabilir. Tabii ki testislerde hiç sperm üretimi yoksa TESE veya MESA uygulamasý sonuç vermez. Eðer sperm hücreleri bu teknikler ile elde edilebilir ise bunu ICSI (mikroenjeksiyon) iþlemi takip eder. ICSI ayný IVF gibidir. Mikroenjeksiyonda bir embiriyo elde edebilmek için bir tek sperm hücresi yumurtanýn içerisine bir mikroiðne ile enjekte edilir.

31. Sperm hazýrlanmasý nedir ?
Spermler cinsel iliþki ya da mastürbasyon sýrasýnda semen denilen bir sývý içerisinde dýþarýya atýlýr. Yardýmla üreme teknolojilerinde kullanýlmak üzere spermler semen içerisinden bazý özel teknikler kullanýlarak ayrýþtýrýlýrlar. Bu yöntemler ile en iyi kalitedeki spermlerin elde edilmesi de hedeflenmektedir.

32. Embriyolar niçin ve nasýl dondurulur ?
Ýnsan embriyolarý sývý nitrojen içerisinde baþarýyla dondurularak uzun süre saklanabilir. Günümüzde bu yöntemle saklanýlarak daha sonra kullanýlan embriyolar ile 20.000 den fazla bebek dünyaya gelmiþtir. Yumurtalýklarýn ilaç ile uyarýlmasý sonucunda çok sayýda yumurta geliþir ve bu yumurtalarýn döllenmesi sonucunda elimizde çok sayýda embriyo olabilir. Ancak bunlarýn hepsini bir tedavi döneminde rahim içerisine transfer edebilmek mümkün deðildir çünkü bu durumda önemli çoðul gebelik riskleri karþýmýza çýkabilir. Örneðin Ýngiltere'de bir uygulamada en çok 3 tane embriyo transfer edilmesine izin verilir. Artan embriyolarý atmak yerine bunlarýn iyi kalitelileri seçilerek dondurularak saklanýr. Bu yöntem ile kadýnýn bir çok kez ilaçlar ile tekrar tekrar uyarma tedavi yapýlmasýna, yumurta toplanmasýna gerek kalmadan yalnýzca embriyo transferi ile gebe kalma þansýný deneyebilir. Ancak bu embriyolar sonsuza dek saklanýlamaz. Bu konu ile ilgili olarak deðiþik ülkelerde deðiþik düzenlemeler ve yasalar vardýr. Ülkemizde de embriyolarýn dondurularak saklanmasý yasal bir iþlemdir.

33. Asiste hatching - yardýmla yuvalama - nedir ?
Asiste hatching - yardýmla yuvalama - daha önce baþarýsýz tedavi denemeleri olan vakalarda baþarý þansýný arttýrabilecek bir tekniktir. Bu teknik ile embriyonun rahim içerisinde yerleþebilmesine, yuvalanmasýna yardýmcý olunur. Embriyonun rahim içerisine yerleþmesi IVF sikluslarýnda baþarý þansýný etkileyen en önemli faktörlerden birisidir. Embriyolar kadýnýn uterusu içerisine konulduðunda kabuklarýnýn açýlýp rahim içerisine yuvalanmasý gerekir. Bazý vakalarda bu olay kendi kendisine gerçekleþemez. Özellikle 38 yaþ üzerindeki kadýnlarda, serum FSH seviyesi yüksek kadýnlarda, önceki bir IVF siklusunda embriyo transferi yapýlýp gebe kalýnamamýþ ise veya embriyolar ÝCSÝ iþlemi ile elde edilmiþ ise bu olay söz konusu olabilir. Yardýmla yuvalama - AH - ile embriyonun dýþ kabuðu mikroskobik cam bir tüp yardýmýyla verilen bir asit solüsyonu veya lazer ýþýnýyla çok hassas bir þekilde inceltilir. Bu iþlem embriyolar rahime transfer edilmeden hemen önce gerçekleþtirilir. Yardýmla yuvalama uygulanan kadýnlara ek olarak steroid denilen ilaçlar ve antibiotikler ile tedavi uygulanmasýnýn da yararlý olabileceði söylenmektedir. Bu ilaçlar yumurtalarýn toplandýðý gün baþlanarak 4 gün süreyle kullanýlýrlar.

34. Niçin her embiriyo gebelik saðlayamaz ?
IVF sonrasýnda da, doðal olarak oluþan embiriyolarda olduðu gibi kromozomal anomaliler var olabilir. Embriyonun bölünmesi sýrasýnda bazý sorunlar ve parçalanmalar da yaþanabilir. Tüm bu sorunlar sonucunda embriyo çok fazla sayýda hücre kaybedebilir ve gebelik gerçekleþemez. Bu olay anomalili bebeklerin dünyaya gelmesini önlemeyi amaçlayan bir doðal eleme yöntemidir.

35. IVF 'de embiriyolarýn ekilme oranlarý nasýl arttýrýlabilir ?
Bu konuda çok fazla bir þey yapýlamaz. Bugün için yapabileceðimiz en iyi þey, iyi embriyolarý seçerek bunlarý ekmektir. Bazý merkezler embriyolarda ekilme öncesi bazý genetik araþtýrmalar yaparak en uygun embriyoyu tranfer ederken, bazý klinikler döllenmiþ yumurtayý laboratuar ortamýnda blastokist aþamasýna kadar getirerek ondan sonra ekerek, gebelik oranlarýný arttýrmaya çalýþýrlar. Bu stratejiler ancak elde yeterli sayýda embriyo var ise uygulanabilir. Burada esas sorun az sayýda embriyo elde edilebilen vakalardýr ve bunlarda seçim yapabilme þansý yoktur.

36. Çoðul gebelik riskini önlemek için tek bir embriyo transfer edilemez mi ?
Bazý seçilmiþ vakalarda bu uygun bir yaklaþým olabilir. 35 yaþýn altýnda, daha önce gebe kalmýþ ve ilk IVF denemesinde kaliteli embriyolar elde edilebilmiþ çiftlerde tek embriyo transferi kabul edilebilir bir durumdur. Ancak vakalarýn büyük bir çoðunluðu bu kriterlere uymamaktadýr.